سيده نصرتبيگم امين ( بانوى اصفهان )

427

تفسير مخزن العرفان در علوم قرآن ( فارسى )

وَ لا تَيَمَّمُوا الْخَبِيثَ مِنْهُ تُنْفِقُونَ وَ لَسْتُمْ بِآخِذِيهِ در شأن نزول آيه گويند چون جماعت انصار براى صدقه خرما مىآوردند بامر حضرت رسول صلى اللَّه عليه و آله و سلّم خرماها را در بند ميكردند و ميان دو استوانه مىآويختند تا فقرا از آنها بخورند مردم از بين خرماها خرماى بد تعبيه ميكردند اين آيه فرود آمد و از اين عمل نهى فرمود كه بايستى در انفاق اشياء پاكيزه را انتخاب نمود نه اشياء پست و بازمانده‌اى كه اگر بشما بدهند باكراه و غمض عين ميگيريد . إِلَّا أَنْ تُغْمِضُوا فِيهِ مفسرين گويند جمله « إِلَّا أَنْ تُغْمِضُوا » چند قسم قرائت شده : زهرى بفتح تا و ضم ميم قرائت نموده ؛ حسن بصرى بفتح تا و كسر ميم خوانده و بعض ديگر بضم تا و فتح ميم خوانده و گويند قرائت صحيح نزد عامه بضم تا و كسر ميم از اغماض و چشم بر هم گذاشتن مأخوذ گرديده و آيه اشاره به اين است كه چيزى به فقير نده كه اگر فرضا كسى به تو چنين چيزى ميداد تو نميگرفتى مگر از روى اكراه و چشم پوشيدن از پستى و بيمقدارى آن مثل اينكه بيشتر مردم در مقام انفاق از خوردنى و پوشيدنى يا غير آن هر چه ديگر بكارشان نميخورد احسان به فقير ميكنند در صورتى كه در آيه بالا مؤمنين را مأمور گردانيده كه از پاكيزه‌ترين محصولات كسب خودشان انفاق كنند در جاى ديگر لَنْ تَنالُوا الْبِرَّ حَتَّى تُنْفِقُوا مِمَّا تُحِبُّونَ الشَّيْطانُ يَعِدُكُمُ الْفَقْرَ وَ يَأْمُرُكُمْ بِالْفَحْشاءِ شيطان بوسوسه شما را از فقر ميترساند كه انفاق مال و احسان به فقرا فقر و پريشانى آرد و نيز شما را امر مينمايد به كار زشت فضيحت‌آور مثل بخل ورزيدن و جمع‌آورى مال از هر راهى كه ممكن باشد و لو بغشّ در معاملات و دزدى و اعمال ظالمانه و بشما تلقين مينمايد كه مال خود را ذخيره كن و اگر بذل و بخشش نمايى مالت تمام مىشود و محتاج ميگردى غافل از اينكه انفاق بموقع مانند تجارتى ماند كه خسران و زيانى در آن پديد نميگردد . چنانچه تجربه شده اشخاص سخى هيچوقت معطل